ΟΧΙ ΑΛΛΟ ΚΑΡΒΟΥΝΟ! (ιιι)

 

Μας έτυχε να γεννηθούμε σε μια γεωγραφία ,που όπως έλεγε ένας καλός φίλος που έχει φύγει θα μπορούσε κάποιος να την ονομάσει σκωπτικά Μεσοποταμία.

Αλλά ενώ για τους  παλιούς  γηγενείς  γεωργούς και κτηνοτρόφους  τα 2 ποτάμια είταν ευλογία, για μας τους επήλυδες  μικροαστούς ,είταν μια ανησυχία και μια ταλαιπωρία.

Γιατί τα ρέματα μας απειλούσαν με τα ορμητικά νερά τους και μας ταλαιπωρούσαν με τα λιμνάζοντα και ακάθαρτα από λύματα και βιομηχανικά απόβλητα νερά.

Λένε πως πατρίδα είναι τα χώματα  που γεννήθηκες και πέρασες τα παιδικά  σου χρόνια.

Οι χωμάτινοι δρόμοι ,η μυρωδιά τους με την πρώτη φθινοπωρινή βροχή, η σκόνη του καλοκαιριού, οι κρυσταλλωμένες λακκούβες του χειμώνα, τα νερά των ρεμάτων θυμωμένα η ήσυχα καθαρά, θολά η λιμνασμένα με τα κουνούπια τους και τα βατράχια τους.

Είναι η γεωγραφία αλλά και όλος ο βιότοπος  πανίδα και  χλωρίδα.

Για τα παιδιά είναι πολλά περισσότερα ,είναι ότι έχει πλάσει η ελεύθερη  φτερωτή φαντασία τους.

Είναι οι μνήμες των αισθήσεων όπως αποτυπώθηκαν και γράφτηκαν στο λευκό χαρτί της παιδικής φαντασίας.

Και είρθε ο Νοέμβρης του ’61 να αλλάξει το τοπίο, να πνίξει ανθρώπους και ζωντανά να σύρει σπίτια και αντικείμενα και με μια γομολάστιχα να σβήσει αυτό το ανάχωμα και τις Γραμμές  που είταν  πάνω του που έτσι κι αλλιώς είταν ήδη νεκρές.

Δεν μπόρεσε όμως να σβήσει και τις μνήμες τις παιδικές.

Μείνανε μέσα μας καρφωμένες οι εικόνες και τα συναισθήματα που νιώθαμε καθώς  πάνω  σ’αυτές  τις Γραμμές η παιδική μας φαντασία έκανε παιχνίδια και ζούσε τον κόσμο της.

Γιατί καθώς περπατούσες  πάνω τους είταν σαν να ξεκίναγες ένα Ταξίδι.

Η παρέα μας είχε φτειάξει μια ντρεζίνα (ελαφρύ σιδηροδρομικό όχημα) που αποτελείτο από 4 τροχούς και πάνω του είχε καρφωμένο ξύλινο πάτωμα.

Κίνηση βέβαια «έπαιρνε» από τα πόδια μας όπως τα πατίνια και μετά κυλούσε και μας ταξίδευε για κάποια μέτρα .Αλλά και ποιος δεν έχει περπατήσει  πάνω στους στρωτήρες(που είταν σιδερόξυλα);

Εμένα μου άρεσε να ισορροπώ  πάνω στη μονή Γραμμή με απλωμένα τα χέρια και να προσπαθώ να διατηρήσω όσο γίνεται αυτό το ταξίδι κοιτάζοντας ίσα μπροστά και όπου με «πάει» .

Και είταν ένα Μετέωρο Βήμα ,ένα Ταξίδι προς το Μέλλον και ας είξερα ότι μετά από λίγο θάχανα την ισορροπία μου και θα έπεφτα στους στρωτήρες και τα κροκάλες  του δαπέδου.

Οχι άλλο Κάρβουνο!! (ΙΙ)

 ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ-Οι Σιδηροδρομικές Γραμμές(Σ.Γ)

Για σύνδεση με τα προηγούμενα,την περίοδο της Κατοχής και ενώ τα ορυχεία βρίσκονταν υπό ιταλική διοίκηση, κατασκευάστηκε σιδηροδρομική γραμμή που συνέδεε το σταθμό Κρηπιδώματα(Αγνωστο γιατί ονομάζονταν έτσι) του δικτύου της ΣΠΑΠ (σημερινή θέση του σταθμού Άγιοι Ανάργυροι του ΟΣΕ/Προαστιακού) με τα λιγνιτωρυχεία του Περιστερίου .

Στον παλιό χάρτη των Αθηνών που επισυνάπτω φαίνεται το 301 Σ.Ε. και η Γραμμή.

ΕΔΩ μπορείτε να δείτε καθαρά την διελευση της Σ.Γραμμης παραπλεύρως του 301 Σ.Ε.και συνέχεια στην Διονυσίου.

Με το ΦΕΚ 76/Α/9-4-1942 "Περί πληρωμής της αξίας των εκτελουμένων υπό των Σιδηροδρόμων Ελληνικού Κράτους αιτήσει των Αρχών Κατοχής τεχνικών εν γένει έργων και προμηθειών",δίνεται πίστωση 35.000.000 δρχ.για μελέτη και κατασκευή σιδηροδρομικής διακλαδώσεως προς τα Λιγνιτωρυχεία Περιστερίου.

Ακολουθούν και άλλες αποφάσεις και Νόμοι,για απαλλοτριώσεις εκτάσεων κ.λ.π. του Ελληνικού υπό κατοχή κράτους για την  κατασκευή της Γραμμής.

Στο σημείο που βρίσκεται ο νέος σταθμός των Αγίων Αναργύρων σήμερα, βρίσκονταν η διακλάδωση της γραμμής των ορυχείων του Περιστερίου. Ενώνονταν με τη γραμμή της ΣΠΑΠ(Πελοπονήσου) και ήταν μετρικού εύρους που σημαίνει οτι το εύρος των τροχιών η αλλιώς πλάτος γραμμών είταν ΕΝΑ μέτρο ενώ συνήθως το εύρος είναι 1,435 μέτρα.Αλλες"μετρικές" γραμμές είταν της Πελοπονήσου και οι γραμμη Πηλίου-Βόλος που και αυτές δεν υπάρχουν σήμερα.

Η Γραμμή ακολουθούσε παράλληλα τον Νότιο Μαντρότοιχο του 301 Σ.Ε. (που τώρα έχει περάσει στη κατοχή του 301 Σ.Ε. μέχρι το ποτάμι της φλέβας όπου εκεί υπήρχε μια σιδηροδρομική γέφυρα και συνέχιζε την πορεία της στην σημερινή οδ.Διονυσίου.                         

Αλλά ας σταθούμε λίγο εδώ.

Επειδή υπήρχε υψομετρική διαφορά μεταξύ οδού ΑΓ.ΦΑΝΟΥΡΙΟΥ και στάθμης της κοίτης του ρέματος ίσως και 4 μέτρα και επειδή οι Σ.Γραμμές έχουν την "ιδιοτροπία" να θέλουν να είναι οριζόντιες η διέλευση των γραμμών είχε αναπτυχθεί επί αναχώματος τραπεζοειδούς διατομής και για μήκος από Αγ.Φανουρίου μέχρι αρκετού μήκους μετά το γεφύρι προς Μυκονιάτικα.

Αν είθελε να περάσει κανείς(και εμείς υποχρεωτικά και καθημερινά επειδή έπρεπε να πάμε σχολείο στα Μυκονιάτικα) από το γεφύρι έπρεπε να ανέβει στο επίπεδο των Γραμμών από τα πρανή του αναχώματος με σκαλοπάτια συνήθων σκαμμένων επί των χωμάτων του αναχώματος.

Η γέφυρα είταν αν θυμάμαι καλά τύπου Μπέλει με σιδερένια πλαίσια και οι στρωτήρες των Γραμμών επι ξυλίνου καταστρώματος.Τα βάθρα της γέφυρας είταν τοίχοι πέτρινοι τραπεζοειδούς διατομής .Το άνοιγμα ίσως να είταν γύρω στα 5-6 μέτρα ,το ύψος ίσως γύρω στα 5 μέτρα.Οι πλάγιες πλευρές των βάθρων είχαν στέψη από τσιμέντο γυαλισμένο και πισσαρισμένο,που είταν μια χαρά παιχνίδι για μας να κάνουμε "τσουλήθρα" και πολλές φορές "ψαράκι".

Τα πέτρινα βάθρα έπαιζαν και το ρόλο τοίχων αντιστήριξης του χωμάτινου αναχώματος .

Περνώντας  τη Γέφυρα οι Γραμμές διέσχιζαν όλη τη Διονυσίου μέχρι και τον άλλο ποτάμι που μας περικυκλώνει τον Αλφειό όπου και εκεί ίσως να υπήρχε δεύτερη γέφυρα .

Συνέχιζαν και διέσχιζαν την Χίου εκεί που σήμερα κάθε Δευτέρα έχει λαική,μέχρι την Κωνσταντινουπόλεως την οποία διέσχιζαν και μετά έπαιρναν την Αριστοτέλους μέχρι να φτάσουν στα Ορυχεία κοντά στο σημερινό γήπεδο του Περιστερίου.

Το συνολικό μήκος της Γραμμής είταν 3 χιλιόμετρα.

Επί της οδού Χίου συναντάς ένα κτίσμα σιδηροδρομικής λογικής που ίσως να υπήρχαν εκεί γραμμές διαλογής.

Σπιτάκι σιδηροδρομικής αρχιτεκτονικής, επί της οδ.Χίου.

Για το τι είχε συμβεί στην Πλημμύρα του 1961 τάπε πολύ καλά ο φίλος Κ.Μόσχος. Υποχώρησε το ανάχωμα και οι Γραμμές έμειναν αιωρούμενες(όπως βλέπουμε σε μερικά έργα αιωρούμενες σχοινένιες γέφυρες) απο όπου έπρεπε να περάσουμε για να πάμε σχολείο (δηλαδή να κάνουμε λίγο τον Ταρζάν)

Προφανώς το αιωρούμενο τμήμα των Γραμμών από τη γέφυρα ένθεν και ένθεν μέχρι την Αγ.Φανουρίου πρέπει να ξηλώθηκε τέλη 1961 αρχές 1962.

Το ανάχωμα λόγω πίεσης των νερών της πλημμύρας όπως είπαμε υποχώρησε και τα νερά που πνήξαν την περιοχή εκτονώθηκαν κατάντι του ρέματος και βέβαια έπνιξαν και την περιοχή μέχρι την Οδ.Παπανδρέου όπου το ρέμα φλέβας συμβάλλει με το ρέμα Αλφειού(που είναι συνέχεια του ρέματος Νυμφαίου).

Το ξήλωμα των Γραμμών και η αχρησία τους είχε σαν συνέπεια να ωφελήσει μερικούς παρόδιους που προσάρτησαν παράπλευρες εκτάσεις των σιδηροδρομικών Γραμμών. 

Πάντως μέχρι το 1961 είχαμε ακόμη υπουργικές αποφάσεις αποζημιώσεων λόγω απαλλοτριώσεων εκτάσεων για την κατασκευή της Γραμμής!!!

Οπως υπουργική απόφαση Α.11671/1138 "Περί ειδοποιήσεως της γενομένης παρακαταθέσεως αποζημιώσεως εξ αναγκαστικής απαλλοτριώσεως εκτάσεων προς κατασκευήν διακλαδώσεως ΣΠΑΠ προς λιγνιτωρυχεία Περιστερίου"(ΦΕΚ47/Δ/8-5-1961).Κατατέθηκε ποσόν 2.891.695 δρχ.στους δικαιούχους (κληρονόμους) των οποίων οι ιδιοκτησίες είχαν απαλλοτριωθεί κατά την διάρκεια της Κατοχής για την κατασκευή της Γραμμής!!!

Μετά την πλημμύρα η διαδρομή του ρέματος απο Τσούμπα(SEX_FORM) μέχρι την συμβολή με το ρέμα Αλφειού,κατασκευάστηκε με πέτρινα πρανή και τσιμέντινη κοίτη.Η κατασκευή κράτησε μεγάλο χρονικό διάστημα ίσως και χρόνια Στη θέση που είταν η Σιδηροδρομική Γέφυρα τοποθετήθηκε πρόχειρη πεζογέφυρα που τα παλινά της είταν απο ΝΤΕΞΙΟΝ μπορείτε να το δείτε στην παρακάτω εικόνα!!

Και παρακάτω εικόνα της αρχής της Διονυσίου.

Και παρακάτω εκεί που η Διονυσίου στενεύει.

και εκεί που στενεύει η οδός Χίου

Αλλά θα χρειαστώ ακόμη μια ανάρτηση για να πω για της Γραμμές σε σχέση με μας γιατί όλα πρέπει να μετρώνται με τα ανθρώπινα(μάλλον παιδικά) μέτρα.

Οχι Αλλο Κάρβουνο!! (Ι)

 

Οσοι είναι Αρχαίοι σ'αυτή την Περιοχή και όσοι έχουν ακουστά από τους παλαιότερους,την  οδ.Διονυσίου την διέτρεχαν κάποιες από παλιά εγκαταλειμμένες σιδηροδρομικές γραμμές απ' το Περιστέρι μέχρι και τους Αγίους.

Στον χάρτη που βλέπετε φαίνονται στη Διονυσίου αμυδρά όπως είταν το 1951(ο χάρτης μου παραχωρήθηκε ευγενικά από τον Αρη Τσιμόγιαννη)

Γι'αυτές τις Σιδηροδρομικές Γραμμές ο λόγος που θα αναρτηθεί σε μερικά μέρη.

                                 

                              ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

                              ΤΟ ΚΑΡΒΟΥΝΟ

Κάποιος ονόματι Ρομπάκης ,πριν του 1922 την Καταστροφή, είχε το ορυχείο "Ζαν Γκουλντακ" στη Μαύρη θάλασσα.Αυτός και άλλοι από το 1933 φτιάχνουν εταιρεία και το 1934 τους παραχωρείται έκταση στο Περιστέρι (Ανθούπολη) για εκμετάλευση εξορυκτική κάρβουνου(Λιγνίτη).

Το 1935 ξεκινάει η εξόρυξη.

Η επιχείρηση έχει τα εξής τμήματα 1)την Πομόνα (για άντληση νερών από τις στοές) 2)Το Ηλεκτρολογείο 3)το Μηχανουργείο 4) το Μαγειρείο 5)την Αποθήκη τροφίμων

Σε βάθος 80-100 μέτρα δουλεύουν γύρω στα 400 άτομα και βγάζουν 100-150 τόνους λιγνίτη την ημέρα.

Την Κατοχή 1941-1944 το Καρβουνάδικο το παίρνουν οι Ιταλοί, το ονομάζουν Agenta Carboni Italiano δουλεύουν σ'αυτό 700 άτομα και βγάζουν 200-250 τόνους κάρβουνο. Παίρνουν καλούς μισθούς και συσσίτιο(πολύτιμο στην Κατοχή) και οι περισσότεροι είναι ειδικευμένοι εργάτες με καταγωγή από Σέριφο και Μήλο(γνωρίζουν επομένως την εξορυκτική τεχνολογία).

Αυτή την περίοδο κατασκευάζεται και η Σιδηροδρομική Γραμμή που συνδέει το Καρβουνάδικο με τις γραμμές ΣΠΑΠ στους Αγ.Αναργύρους.(Αλλα γι'αυτό θα τα πούμε παρακάτω).

Λίγο πριν την αποχώρηση των κατοχικών δυνάμεων τον Αύγουστο του 1944 Ελληνες αγοράζουν το Ορυχείο από τους Ιταλούς και έτσι η επιχείρηση φαίνεται σαν Ελληνική και όχι "εχθρική περιουσία" που θάπρεπε να περάσει  σαν τέτοια στον έλεγχο του κράτους. Υπολειτουργεί με 100 εργάτες και βγάζει λίγο κάρβουνο.Το 1945 το κράτος μπαίνει σαν μισεγγυητής σαν ας πούμε συνεταίρος των ιδιοκτητών.Ανεβαίνει η παραγωγή στους 100 τόνους.

Ακολουθεί μια περίοδος κακοδιαχείρισης και βέβαια απεργιών και αιτημάτων μέχρι που το 1950 το ορυχείο περνάει στο κράτος σαν "εχθρική περιουσία" και το 1951 μισθώνεται σε κάποιο επιχειρηματία ονόματι Πρεζάνη. Παράγονται περίπου 30000 τόνοι το χρόνο με 200 εργάτες

Το 1952 η επιχείρηση ανοίγει και άλλο "φρέαρ"( πηγάδι) δήθεν για εξαερισμό αλλά και από αυτό κάνει εξόρυξη.

Το 1953 επειδή ανοίχτηκαν στοές σε μικρό βάθος τα σπίτια στην Ανθούπολη αρχίζουν να παρουσιάζουν  ρωγμές.Κάθε βράδυ που να κοιμηθούν οι κάτοικοι με τους δυναμίτες.Τον Οκτώβρη του 1953 καταρρέει η στοά νούμερο 5 σκοτώνεται ένας εργάτης και τραυματίζονται 3.

Από τότε αρχίζουν οι δικαστικοί αγώνες μεταξύ κατοίκων και επιχείρησης.

Τον Νοέμβριο του 1955 αρχίζει η πρώτη μαζική αντίδραση των κατοίκων με μεγάλη διαδήλωση που την διαλύει η χωροφυλακή.

Τον Απρίλιο του 1956 κάτω από δύο σπίτια επέρχεται καθίζηση,και εγκαταλείπονται από τους ιδιοκτήτες τους αλλά και άλλα παρουσιάζουν ρωγμές  και μερικές καθιζήσεις.Οι στοές ανοίγονται σε βάθος 15 μέτρων ενώ το ελάχιστο θα είταν 50 μέτρα.

 

                    ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ 

          Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ του Κάρβουνου(Οχι άλλο...Κάρβουνο!)

Στις 14 Μαιου του 1956 ,2 ακόμη σπίτια υφίστανται καθίζηση.Οι κάτοικοι ανήσυχοι συγκεντρώνονται σε ομάδες ενώ κατά τις 10 το βράδυ χτυπούν οι καμπάνες της Αγ. Μαρίνας και συγκεντρώνονται 5000 κάτοικοι.Παίρνουν τον  δρόμο που βρίσκεται ο Πύργος με τους ανελκυστήρες.Οι εργάτες έχουν σχολάσει και η φρουρά του Ορυχείου δεν μπορεί να τους σταματήσει.

Με στουπιά βάζουν φωτιά στις ξύλινες εγκαταστάσεις ενώ με δυναμίτη ανατινάζουν τα κτίσματα.

Η Φωτιά υψώνεται στα 100 μέτρα ενώ έρχονται ενισχυμένες δυνάμεις χωροφυλάκων από παντού περίπου 1000 χωροφύλακες με πολεμική εξάρτυση.

Τεθωρακισμένη ύλη της αστυνομίας φυλάει τα γραφεία και τους χώρους των εκρηκτικών ενώ μέχρι το πρωί η πυροσβεστική προσπαθεί να σβήσει τις φωτιές.

Συλλαμβάνονται 40 άτομα σαν πρωταίτιοι με βαριές κατηγορίες.

Μετά από αυτό πολλές δικαστικές μάχες που γίνονται μεταξύ κατοίκων και επιχείρησης , λήγουν με μικρές ποινές για κατοίκους και επιχείρηση.

Το 1958 οριστικοποιείται το τέλος των Ορυχείων από κάποια επιτροπή που συστάθηκε γι'αυτό και αποφάσισε πως δεν είναι δυνατή η συνύπαρξη οικισμών και ορυχείων και αποφάσισε να γίνει πρόγραμμα λιθογομώσεων (μπάζωμα με πέτρες) των στοών.

Για φωτογραφίες όπως στην αρχή ανέφερα πρέπει να κάνουμε ΚΛΙΚ...στον σύνδεσμο στην αρχή.

Για τη Γραμμή στο επόμενο........