Ο Επιμενίδης,ο Απ. Παύλος,ο Ράσελ και ο Γκέντελ

Ο Επιμενίδης ήταν ξακουστός κατά την αρχαιότητα σοφός, θρησκευτικός διδάσκαλος,προφήτης και μάντης(σαν να λέμε εξορκιστής), καταγόμενος από την Κρήτη.

Ο μύθος λέει ότι, όταν τον είχε στείλει ο πατέρας του να ψάξει κάποιο πρόβατο στα χωράφια, ο Επιμενίδης μπερδεύτηκε και μπήκε σε μια σπηλιά όπου κοιμήθηκε για πενήντα επτά χρόνια, εξ ου και η παροιμιώδης φράση Επιμενίδειος ύπνος.

Όταν έμαθαν αυτή την ιστορία οι Έλληνες, τον θεώρησαν αγαπημένο των θεών, διότι στη διάρκεια του ύπνου του συνάντησε θεούς.

Ο Επιμενίδης έζησε συνολικά 157 ή 299 χρόνια. Το μόνο ιστορικό γεγονός του βίου του αφορά στην κάθαρση της Αθήνας από το Κυλώνειο Άγος (596 π.Χ.)

Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν μια σύνθεση βοτάνων με την ονομασία «άλιμον» (χωρίς πείνα), την οποία ο Επιμενίδης φύλαγε σε ένα πέλμα βοδιού και έπαιρνε από αυτήν λίγη κάθε μέρα, για αυτό δεν αισθανόταν πείνα. (Ο Διογένης Λαέρτιος προσθέτει ότι κανείς δεν είδε ποτέ τον Επιμενίδη να τρώει) .

Ο Επιμενίδης έγινε αφορμή και για ένα γνωστό παράδοξο στη Λογική. Σε ένα ποίημά του είχε γράψει: «Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται (οι Κρήτες είναι πάντα ψεύτες)». Κατά τον 19ο αιώνα διατυπώθηκε με βάση τη φράση αυτή το εξής λογικό παράδοξο, γνωστό και ως παράδοξο του Επιμενίδη:

Ο Επιμενίδης λέει ότι όλοι οι Κρήτες είναι ψεύτες

• Ο Επιμενίδης είναι Κρητικός
• Άρα ο Επιμενίδης λέει ψέματα
• Άρα οι Κρήτες λένε την αλήθεια
• Άρα και ο Επιμενίδης λέει την αλήθεια
• Άρα οι Κρήτες είναι ψεύτες κ.ο.κ.

Τη φράση του Επιμενίδη χρησιμοποίησε ο Απ. Παύλος στην επιστολή του προς τον επίσκοπο Κρήτης Τίτο, προκειμένου να ψέξει τους Κρητικούς(μάλλον τους Εβραίους που ζούσαν στην Κρήτη) για τα ελαττώματά τους με τα λόγια ενός δικού τους: «εἶπέ τις ἐξ αὐτῶν ἴδιος αὐτῶν προφήτης· Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γαστέρες ἀργαί» (1:12)

Ο Παύλος δεν αντιλαμβάνεται όμως αυτό που αντίθετα είχαν αντιληφθεί οι Ελληνες φιλόσοφοι δηλαδή το “Παράδοξο” της πρότασης.Ειναι γνωστό οτι ο Παύλος δεν τα πήγε καθόλου καλά με τους Αθηναίους που δεν παρέλειψαν να τον χλευάσουν.

Το παράδοξο με το ψέμα ( η μήπως αλήθεια;) του Επιμενίδη διαόλισε φιλοσόφους, γλωσσολόγους, μαθηματικούς και άλλους επί 2500 χρόνια και διαολίζει ακόμη.

Ο Ράσελ προσπάθησε να ξεδιαλύνει αυτό και άλλα παράδοξα. Τά΄φερε στο φως και προσπάθησε να άρει τις αντιφάσεις.

Ο Ράσελ παραδοξολόγησε με μία μικρή ιστορία: «Σε μια χώρα που όλοι οι άντρες είναι καθημερινά ξυρισμένοι, υπάρχει ένας μόνο κουρέας. Αυτός ξυρίζει όλους τους άντρες που δεν ξυρίζονται μόνοι τους. Τότε όμως ποιος ξυρίζει τον κουρέα;»

Αυτά τα παράδοξα έκαναν τον Φρέγκε (Ο μεγαλύτερος Λογικιστής μετά τον Αριστοτέλη) στο τέλος μιας πορείας ολοκλήρωσης του έργου του να αισθάνεται ας πούμε “αποτυχημένος”.

Και έρχεται ο Γκέντελ να αποδείξει πως κάθε λογική δομή και άρα και η γλώσσα έχει αντιφάσεις και δεν μπορεί να είναι πλήρης ,δεν μπορούμε να αποφανθούμε για τα πάντα ότι είναι αληθή η ψευδή.

Και καλά τι μας νοιάζουν αυτά τα ας πούμε λογοπαίγνια;Για τους φιλοσόφους όμως και τους μαθηματικούς αυτά τα παράδοξα αν δεν λυθούν τινάζουν στον αέρα τις αξιώσεις μιας ακριβολογίας μιας συστηματοποιημένης επιστήμης.

Σκεφτείτε τι σημασία έχουν για τη Γλώσσα .Οι αντιφάσεις μιας φυσικής Γλώσσας είναι σύμφυτες με την ύπαρξη και την εξέλιξή της.

Αλλιώς πως θα μπορούσε να εκφραστεί ένας ποιητής;

Και για να παραφράσουμε τον Βιντγκεστάιν, δεν ορίζουμε τις λέξεις συνδέοντας αυτές με τα αντικείμενα (εικόνες) αλλά με τον τρόπο που χρησιμοποιούνται.